Belgium - Main contents
Het Koninkrijk België is een land in het westen van Europa. Het grenst aan Nederland, Duitsland, Luxemburg en Frankrijk. De hoofdstad, en tevens bestuurlijk centrum van de Europese Unie, is Brussel. Het land kent een federale structuur, waarin het Nederlandstalige Vlaanderen, het Franstalige Wallonië, de Duitssprekende grensstreek en Brussel allen een hoge mate van autonomie bezitten. De huidige premier van België is de liberale Alexander De Croo.
België bevocht zijn onafhankelijkheid van het Koninkrijk der Nederlanden van 1830 tot 1839. In de tweede helft van de negentiende eeuw was het één van de meest welvarende landen van Europa. Aan het eind van de negentiende eeuw bouwde de Belgische koning Leopold een koloniaal rijk op in centraal-Afrika, dat na diens dood overging op de Belgische staat. In de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) werd België bezet en vond een heftige strijd plaats. Tienduizenden geallieerde militairen verloren het leven tijdens het vier jaar durend beleg van Ieper.
Belangrijke Belgische schilders zijn Jan van Eijck, Rogier van der Weyden, Pieter Paul Rubens en René Magritte. Toonaangevende namen in de Belgische literatuur zijn Guido Gezelle, Stijn Streuvels, Paul van Ostaijen, Willem Elsschot en Hugo Claus. Prominenten uit de recente Belgische wielergeschiedenis zijn de Tour de France-winnaars Lucien van Impe en Eddy Merckx, die algemeen als beste wielrenner aller tijden wordt beschouwd, en de klassiekerrijders Rik van Looy, Roger De Vlaeminck, Freddy Maertens, Johan Museeuw, Tom Boonen en Philippe Gilbert. Voetballers als Jean-Marie Pfaff, Eric Gerets en Jan Ceulemans leidden het Belgische elftal naar de vierde plaats van het WK voetbal in 1986. Het mannenhockeyteam won goud op de Spelen van Tokio. De tennisspeelsters Justine Henin en Kim Clijsters behoorden tot wereldtop. Op de Spelen van 2008 haalde Tia Hellebaut goud bij het hoogspringen en in 2021 Nafi Tiam op de zevenkamp.
Contents
Sinds 1 oktober 2020 is Alexander de Croo premier van België. Hij is leider van een zevenpartijenkabinet, ook wel de Vivaldi-coalitie genoemd (een coalitie uit liberalen, socialisten, groenen en christendemocraten). De vorming van deze coalitie duurde lang, vanwege een versplinterde uitslag van de verkiezingen van mei 2019.
De Belgische politiek werd lange tijd gedomineerd door de christendemocraten. Zij vormden veelal kabinetten met sociaaldemocraten of liberalen. In enkele perioden (onder meer midden jaren zeventig) waren er veelvuldige kabinetswisselingen. Onder meer taalkwesties en staatshervorming waren daarvan vaak oorzaak. In de periode 1992-1999 regeerden centrumlinkse kabinetten, gevogld door acht jaar 'paarse' kabinetten (liberalen, sociaaldemocraten en gronene). De periode daarna wordt gekenmerkt door politieke instabilitiet en lange formaties.
België is één van de zes oprichters van de Europese Economische Gemeenschap, de voorloper van de huidige Europese Unie. Het land was 13 keer voorzitter van de Raad van de Europese Unie. Van juli tot december 2010 was België voor het laatst voorzitter. De Belgische politicus Didier Reynders is Eurocommissaris voor Justitie.
Het Koninkrijk België is een federatie van de gewesten Vlaanderen, Wallonië en Brussel, met een federaal bestuur. België kent een constitutioneel parlementair stelsel en ministeriële verantwoordelijkheid. Naast een federale regering en parlement zijn er gewestelijke regeringen en parlementen. Het federale kabinet heeft bevoegdheden op alle nationale gebieden, zoals financiën, justitie, buitenlands beleid, het leger, de politie, de sociale zekerheid, overheidsbedrijven en federale instellingen voor cultuur en wetenschappen. Er moeten evenveel Franstalige als Nederlandstalige ministers zijn.
Regering en parlement (beide Kamers) hebben recht van initiatief en recht van amendement (de regering mag dus ook wijzigingen voorstellen op parlementaire initiatieven). De Kamer van Volksvertegenwoordigers heeft altijd het laatste woord. De Senaat is de 'bezinningskamer' en speelt verder een rol bij het bewaken van subsidiariteit bij Europese regelgeving. Verder kan de Senaat bemiddelen bij conflicten tussen deelparlementen. Veel wetsvoorstellen worden 'monocameraal' behandeld. De Senaat kan om behandeling vragen, maar heeft dan alleen een terugzendrecht.
Kiesstelsel
De 150 leden van de Kamer van Volksvertegenwoordigers worden in 11 kieskringen gekozen op basis van evenredige vertegenwoordiging. Er zijn geen landelijke lijsten: in Vlaanderen kan alleen op Vlaamse kandidaten worden gestemd en in Wallonië op Waalse.
De Senaat telt 60 leden, van wie er 50 door de deelstaatparlementen (Gemeenschappen en Gewesten) worden gekozen. De verdeling daarvan is: 29 uit het Vlaamse parlement en uit de Nederlandse taalgroep van het Brussels Gewest, 10 uit het parlement van de Franse Gemeenschap, 8 uit het Waalse parlement, 2 uit de Franse taalgroep van het Brussels Gewest en 1 uit het parlement van de Duitstalige Gemeenschap. Verder zijn er 10 gecoöpteerde senatoren (6 Nederlandstalige en 4 Franstaligen), op basis van de zetelverdeling in de Kamer.
Partijen
Vlaanderen en Wallonië hebben eigen politieke partijen, die in sommige gevallen wel nauw aan elkaar verwant zijn. Dat geldt voor de christendemocraten met de Vlaamse CD&V (Christen-Democratisch en Vlaams) en de Waalse cdH (Centre démocrate humaniste), voor de sociaaldemocraten met het Vlaamse Vooruit! (voorheen SP.A) en de Waalse PS (Parti Socialiste).
De liberale Vlaamse partij is de Open VLD (Open Vlaamse Liberalen en Democraten) en de Waalse tegenhanger is de MR (Mouvement Réformateur). De Vlaamse ecologische partij Groen is een zusterpartij van het Frans- en Duitstalige Ecolo. De links-socialistische Partij van de Arbeid kent een Franstalige zusterpartij in PTB (Parti du Travail de Belgique).
In Vlaanderen zijn enkele specifiek Vlaamse partijen, te weten de gematigde Vlaams-nationalistische Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA), het extreemrechtse Vlaams Belang en de populistisch-libertaire Lijst Dedecker (LDD). Die laatste verdween in 2014 echter uit het parlement.
jaar |
CVP |
PSC |
BSP |
PS |
PVV |
PRL |
VU |
FDF |
Aga- lev |
Eco- lo |
VB |
Ov. |
tot. |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1958 |
104 |
84 |
21 |
1 |
2 |
212 |
|||||||
1961 |
96 |
84 |
20 |
5 |
7 |
212 |
|||||||
1965 |
77 |
64 |
48 |
12 |
11 |
212 |
|||||||
1968 |
69 |
59 |
47 |
20 |
12 |
5 |
212 |
||||||
1971 |
67 |
61 |
34 |
21 |
24 |
5 |
212 |
||||||
1974 |
50 |
22 |
26 |
33 |
21 |
12 |
22 |
9 |
17 |
212 |
|||
1977 |
56 |
24 |
27 |
35 |
17 |
16 |
20 |
10 |
7 |
212 |
|||
1981 |
43 |
18 |
26 |
35 |
28 |
24 |
20 |
6 |
2 |
2 |
1 |
4 |
212 |
1985 |
49 |
20 |
32 |
35 |
22 |
24 |
16 |
3 |
4 |
5 |
1 |
212 |
|
1987 |
42 |
19 |
32 |
40 |
25 |
23 |
16 |
3 |
6 |
3 |
2 |
212 |
|
1991 |
39 |
18 |
28 |
35 |
26 |
20 |
10 |
3 |
7 |
10 |
12 |
3 |
212 |
1995 |
29 |
12 |
20 |
21 |
21 |
18 |
5 |
5 |
6 |
11 |
212 |
||
- |
CD &V |
cdH |
SP-A |
PS |
VLD |
MR |
VU |
NVA |
Gr! |
Eco- lo |
VB |
Ov. |
|
1999 |
22 |
10 |
14 |
19 |
23 |
18 |
8 |
9 |
11 |
15 |
150 |
||
2003 |
21 |
8 |
23 |
25 |
25 |
24 |
1 |
4 |
18 |
150 |
|||
2007 |
30 |
10 |
14 |
20 |
18 |
23 |
4 |
12 |
17 |
5 |
150 |
||
2010 |
17 |
9 |
13 |
26 |
13 |
21 |
27 |
5 |
8 |
12 |
2 |
150 |
|
2014 |
18 |
9 |
13 |
22 |
14 |
20 |
33 |
6 |
6 |
3 |
5 |
150 |
|
2019 |
12 |
5 |
9 |
19 |
12 |
14 |
24 |
8 |
21 |
18 |
16 |
150 |
naam |
periode |
kleur |
partijen |
belangrijke ministers |
---|---|---|---|---|
Eyskens II |
23 juni-6 november 1958 |
centrum |
CVP/PSC |
BuZa: Wigny |
Eyskens III |
6 november 1958- 3 september 1960 |
centrum-rechts |
CVP/PSC-Lib. |
BuZa: Wigny |
Eyskens IV |
3 september 1960- 25 april 1961 |
centrum-rechts |
CVP/PSC-Lib. |
BuZa: Spaak |
Lefèvre |
25 april 1961- 27 juni 1965 |
centrumlinks |
CVP/PSC-SP |
BuZa: Spaak |
Harmel |
27 juni 1965- 19 maart 1966 |
centrumlinks |
CVP/PSC-SP/PS |
BuZa: Spaak Fin: G. Eyskens |
Vanden Boeynants I |
19 mrt 1966-17 juni 1968 |
centrumlinks |
CVP/PSC-SP/PS |
BuZa: Harmel |
Eyskens V |
17 juni 1968-21 jan. 1972 |
centrum |
CVP/PSC |
BuZa: Harmel |
Eyskens VI |
21 januari 1972- 25 januari 1973 |
centrumlinks |
CVP/PSC-SP/SP |
BuZa: Harmel |
Leburton I |
25 januari-23 okt. 1973 |
grote coalitie |
CVP/PSC-SP/SP-PVV/PRL |
BuZa: Van Elslande Fin: De Clercq |
Leburton II |
23 oktober 1973- 25 april 1974 |
grote coalitie |
CVP/PSC-SP/SP-PVV/PRL |
BuZa: Van Elslande Fin: De Clercq |
Tindemans I |
25 april 1974- 3 juni 1977 |
centrum-rechts |
CVP/PSC-PVV/PRL |
BuZa: Van Elslande Fin: De Clercq |
Tindemans II |
3 juni 1977- 20 oktober 1978 |
centrumlinks |
CVP/PSC-SP/PS-VU-FDF |
BuZa: Simonet |
Vanden Boeynants II |
20 oktober 1978- 3 april 1979 |
centrumlinks |
CVP/PSC-SP/PS-VU |
BuZa: Simonet |
Martens I |
3 april 1979- 23 januari 1980 |
centrumlinks |
CVP/PSC-SP/PS-VU-FDF |
BuZa: Simonet |
Martens II |
23 januari-18 mei 1980 |
centrumlinks |
CVP/PSC-SP/PS |
BuZa: Simonet |
Martens III |
18 mei-22 okt. 1980 |
grote coalitie |
CVP/PSC-SP/PS-PVV/PRL |
BuZa: Nothomb |
Martens IV |
22 oktober 1980- 6 april 1981 |
centrumlinks |
CVP/PSC-SP/PS |
BuZa: Nothomb Fin: M. Eyskens |
|
6 april-17 dec. 1981 |
centrumlinks |
CVP/PSC-SP/PS |
BuZa: Nothomb |
Martens V |
17 december 1981- 28 november 1985 |
centrum-rechts |
CVP/PSC-SP/PS-PVV/PRL |
BuZa: Tindemans Fin: De Clercq 1985 Grootjans |
Martens VI |
28 november 1985- 21 oktober 1987 |
centrum-rechts |
CVP/PSC-SP/PS-PVV/PRL |
BuZa: Tindemans Fin: M. Eyskens |
Martens VII |
21 oktober 1987- 9 mei 1988 |
centrum-rechts |
CVP/PSC-SP/PS-PVV/PRL |
BuZa: Tindemans |
Martens VIII |
9 mei 1988- 29 september 1991 |
centrumlinks |
CVP/PSC-SP/PS-VU |
BuZa: Tindemans 1989 M. Eyskens |
Martens IX |
29 september 1991- 7 maart 1992 |
centrumlinks |
CVP/PSC-SP/PS |
BuZa: Tindemans |
Dehaene I |
7 maart 1992- 23 juni 1995 |
centrumlinks |
CVP/PSC-SP/PS |
BuZa: Claes 1994 Vandenbroucke |
Dehaene II |
23 juni 1995-12 juli 1999 |
centrumlinks |
CVP/PSC-SP/PS |
BuZa: Derycke |
Verhofstadt I |
12 juli 1999-11 juli 2003 |
paars |
VLD/MR-SP/PS-Agalev/Ecolo |
BuZa: Michel |
Verhofstadt II |
11 juli 2003- 21 december 2007 |
paars |
VLD/MR-SP/PS |
BuZa: Michel 2004: De Gucht |
Verhofstadt III |
21 december 2007- 20 maart 2008 |
grote coalitie |
CD&V/cdH-VLD/MR-PS |
BuZa: De Gucht |
Leterme I |
20 maart-30 dec. 2008 |
grote coalitie |
CD&V/cdH-VLD/MR-PS |
BuZa: De Gucht |
Van Rompuy |
30 december 2008- 25 november 2009 |
grote coalitie |
CD&V/cdH-VLD/MR-PS |
BuZa: De Gucht 2009 Leterme Fin: Reynders |
Leterme II |
25 november 2009-6 december 2011 |
grote coalitie |
CDV/cdH-VLD/MR-PS |
BuZa: Vanackere Fin: Reynders |
Di Rupo |
6 december 2011-11 oktober 2014 |
grote coalitie |
PS-SP.A-CDV/cdH-VLD/MR |
BuZa: Reynders Fin: Vanackere 2013: Geens |
Michel I |
11 oktober 2014-9 december 2018 |
centrumrechts, vlaamse nationalisten |
VLD/MR-CDV-NVA |
BuZa: Reynders Fin: Van Overveldt |
Michel II -> Wilmès I, Wilmes II* |
9 december 2018-1 oktober 2020 |
centrumrechts |
VLD/MR-CDV |
BuZa: Reynders Fin: De Croo |
De Croo I |
1 oktober 2020- |
grote coalitie ('Vivaldi') |
Open VLD/CD&V/Groen/SP.A/PS/Ecolo/MR |
Buza: Wilmès 2022: Lahbib Fin: Van Peteghem |
-
*Wilmès volgde Michel op 27 oktober 2019 op als premier omdat laatstgenoemde voorzitter van de Europese Raad werd.